Onderzoek en literatuur

Welkom op onze publicatiepagina. Hier vindt u een zorgvuldig samengestelde selectie van belangrijke publicaties en rapporten over gordelroos, pijn na gordelroos (postherpetische neuralgie). 

Deze documenten bieden waardevolle inzichten, actuele onderzoeksresultaten en praktische informatie voor patiënten, zorgverleners en onderzoekers.  

Onze stichting streeft ernaar om kennis te delen en bewustwording te vergroten, zodat we samen kunnen bijdragen aan betere zorg en ondersteuning voor iedereen die getroffen is door deze aandoening.

Samenvatting UMCU symposium 11 september 2026: Uitkomsten onderzoek naar pijn na gordelroos

Op 11 september vond bij het UMC Utrecht een symposium plaats over onderzoek naar postherpetische neuralgie (PHN), waarbij ruim 200 patiënten en naasten aanwezig waren, zowel fysiek als online. Tijdens het symposium werden de belangrijkste resultaten van het onderzoek gedeeld.

Inmiddels is er ook een samenvatting van het onderzoek beschikbaar. Hierin leest u meer over het onderzoek en de belangrijkste bevindingen.

Herpes Zoster en Postherpetische Neuralgie 

Een netwerk meta-analyse van Liu et al. worden 17 studies geanalyseerd. Antivirale middelen, die binnen 72 uur na de eerste verschijnselen van gordelroos, werden toegediend, bleken effectief tegen de acute pijn. Gemeten aan het eind van de antivirale behandeling verminderden famciclovir (Odds Ratio (OR) 0.25 (95% Confidence Interval (CI): 0.13-0.48) en valaciclovir (OR 0.27 (95% CI: 0.14-0.51)) de pijn het meest in vergelijking met placebo.  Postherpetische neuralgie trad het minste op vergeleken met placebo bij famciclovir een OR van 0.42 (95% CI: 0.18-0.99) en bij valaciclovir niet significant met een OR van 0.53 (95% CI: 0.18-1.51).

Een meta-analyse van Yeh et al. gepubliceerd in 2022 omvatte 5 randomized controlled trials.Er was een significante lager risico op PHN met behandeling met famciclovir en valaciclovir vergeleken met acyclovir (Relatief Risico = 0.86, 95% CI: 0.75-0.98, p = 0.03).

In de publicatie van Adriaansen et al., verschenen in Pain Practice (2024) wordt diepgaand ingegaan op herpes zoster (gordelroos) en de vaak langdurige complicatie postherpetische neuralgie.  Het artikel bespreekt de oorzaken, symptomen en behandelmogelijkheden van deze aandoening en biedt waardevolle inzichten voor zowel patiënten als zorgverleners.  Een essentiële bron voor iedereen die meer wil begrijpen over de impact en het beheer van pijn na gordelroos.

Systematische review en meta-analyse van behandelingen voor neuropathie

Deze studie van de internationale Neuropathic Pain Interest Group beschrijft een analyse van 313 studies van hoge kwaliteit over de afgelopen 10 jaar naar het effect van geneesmiddelen en neuromodulatie (beïnvloeding van de zenuw of hersenen door stroom) in de behandeling van zenuwpijn. Er werden ruim 35 studies naar de medicamenteuze behandeling van pijn na gordelroos betrokken in de analyse. De geneesmiddelen die vooral werden bestudeerd waren antidepressiva (amitriptyline, nortriptyline, duloxetine en venlafaxine), anti-epileptica (gabapentine en pregabaline), opioïden en lokale pijnstilling met capsaïcine en lidocaïne. Voor de antidepressiva, anti-epileptica en capsaïcine patches was er bewezen effectiviteit. Minder sterk bewijs was er voor capsaïcine crème, lidocaïne pleisters en opioïden. Deze middelen kunnen op indicatie wel worden toegepast. Voor neuromodulatie was er matig bewijs voor effectiviteit.

Pregabaline geeft meer kans op hartfalen dan gabapentine

Een studie gepubliceerd in de JAMA op 1 augustus 2025 toont dat bij het starten van pregabaline ter behandeling van chronische pijn, vooral neuropathische pijn, bij patiënten >65 jaar vaker hartfalen optrad in vergelijking met gabapentine met een gecorrigeerd risico (aHR) van 1.48 (spreiding (95% CI) 1.19-1.76). Bij patiënten met een geschiedenis van hart- en vaatziekten was het verschil nog duidelijker (aHR 1.85, 95% CI: 1.38-2.47). Bij het voorschrijven van pregabaline aan patiënten met chronische pijn is voorzichtigheid geboden met het voorschrijven van pregabaline, vooral als zij al een geschiedenis hebben van hart- en vaatziekten.

Ervaringen van Nederlanders met Chronische Pijn – Ipsos Rapport 2024 

Dit rapport, opgesteld door Ipsos in opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA), biedt een uitgebreid overzicht van de ervaringen van Nederlanders met chronische pijn. 

Uit het onderzoek blijkt dat maar liefst een kwart van de volwassen bevolking hiermee te maken heeft, wat neerkomt op ongeveer 3,5 miljoen mensen. Het rapport bespreekt de impact van chronische pijn op het dagelijks leven, de perceptie van zorg en behandelingen, en de behoefte aan verbeteringen in het zorgsysteem. Dit rapport is een waardevolle bron voor inzicht in de omvang en de uitdagingen van chronische pijn in Nederland.

Een Gezond Toekomstperspectief – Manifest Vaccinatiestelsel Volwassenen 2024 

De Nederlandse Immunisatie Stichting presenteert het manifest voor een verbeterd vaccinatiestelsel voor volwassenen. Dit document benadrukt het belang van toegankelijke vaccinaties om infectieziekten zoals griep en corona, maar ook gordelroos beter te bestrijden. Samenwerking tussen zorgverleners, overheden en de samenleving staat centraal om de volksgezondheid te beschermen en de druk op de zorg te verminderen.

Meld u aan voor onderzoek bij UMC Utrecht 

Bent u getroffen door postherpetische neuralgie? Het UMC Utrecht voert een onderzoek uit om te voorspellen welke factoren bepalen of pijn na gordelroos (postherpetische neuralgie) verdwijnt en binnen welke tijd. Daarnaast wordt onderzocht hoe behandelingen beter afgestemd kunnen worden op de individuele patiënt, met als doel de zorg voor mensen met langdurige pijn te optimaliseren. Door deel te nemen, kunt u bijdragen aan wetenschappelijke vooruitgang.

Gordelroos vaccinatie geeft mogelijk bescherming tegen dementie

Een studie van Eyting et al. gepubliceerd in februari 2025 toont dat het vaccin tegen gordelroos beschermt voor dementie. Over een follow-up periode van 7 jaar daalde het absolute percentage mensen met dementie met 3.5% (95% confidence interval (CI) = 0.6–7.1, P = 0.019), overeenkomend met 20.0% (95% CI = 6.5–33.4) relatieve reductie. Het effect was sterker bij vrouwen dan mannen.

Een nadere analyse van deze populatie toonde dat de bescherming gold voor verschillende typen dementie. De gordelroos vaccinatie voorkomt of vertraagt mild cognitive impairment en dementie en vertraagt de ziekteprogressie.(Xie et al. 2025)

Een retrospectieve studie van 4.502.678 mensen van Tang et al., gepubliceerd in 2025, toonde dat het recombinant gordelroosvaccin beschermt voor dementie. Met twee doseringen daalde het risico op dementie significant (hazard ratio (HR): 0.68; 95 % CI: 0.67–0.70; P < .001) en ook met één dosis van het vaccin (HR 0.89; 95 % CI: 0.87–0.92; P < .001). Een doorgemaakte gordelroosinfectie was geassocieerd met een toename van de kans op dementie (HR 1.47; 95 % CI: 1.42–1.52; P < .001). Antivirale middelen gegeven voor behandeling van gordelroos gaven een bescherming voor dementie (HR 0.42; 95 % CI: 0.40–0.44; P < .001).

Een studie van Hayes et al. gepubliceerd in 2026 uitgevoerd in de VS bij 509.926 patiënten zonder dementie, die in een verpleeghuis waren opgenomen kort na ontslag uit een ziekenhuis of voor langdurige zorg, liet bescherming zien van het recombinant gordelroosvaccin. Van de 8843 patiënten die tenminste één vaccinatie kregen binnen 12 maanden na opname in het verpleeghuis kreeg 18,8% de diagnose dementie na 4 jaar en bij de niet-gevaccineerden 24,6%. (risicoratio 0,76 betrouwbaarheidsinterval 0,69-0,84). Het absolute risico verminderd met 5,8%. Dat betekent dat in deze studie 17 patiënten moeten worden gevaccineerd om bij één patiënt dementie te voorkomen.

Risicogroepen

Patiënten met verminderde afweer

Gordelroos komt vooral voor bij ouderen, aangezien het afweersysteem met het stijgen van de leeftijd afneemt. Personen van 60 jaar komen in 2027 in aanmerking voor vergoeding van het recombinant gordelroosvaccin en personen van 60-70 jaar in 2028.

Daarnaast hebben patiënten met een verzwakt afweersysteem een verhoogd risico op gordelroos. Zij krijgen het vaccin vergoed. Volgens het Zorginstituut Nederland zijn dit personen van 18 jaar en ouder:

  • die onlangs een stamceltransplantatie (allogeen of autoloog) ondergaan hebben of waarbij een stamceltransplantatie gepland staat.
  • met een solide tumor of hematologische kanker, die behandeld worden met een immuunsuppressieve behandeling.
  • die onlangs een orgaantransplantatie ondergaan hebben of waarbij een orgaantransplantatie gepland staat.
  • ie geïnfecteerd zijn met het Humaan Immunodeficiëntie Virus (HIV).
  • Personen die behandeld (gaan) worden met een immunosuppressieve biological of Janus Kinase (JAK)-remmer.

Reumatische aandoeningen

Een studie van Kawai en Yawn, gepubliceerd in 2017 liet zien dat patiënten met reumatoïde arthritis een verhoogd risisco hebben op gordelroos (pooled RR, 1.67; 95% CI, 1.41-1.98).

Patienten met systemische lupus erythematodis (SLE) hebben ook een verhoogd risico (pooled RR, 2.10; 95% CI, 1.40-3.15)

Longziekten

De studie van Kawai en Yawn liet ook zien dat patiënten met astma RR 1.25 (95% CI, 1.13-1.39) en chronic obstructive pulmonary disease (COPD) RR 1.31 (95% CI, 1.22-1.41) een verhoogd risico op gordelroos hebben.

Kinderen

Waterpokken bij de moeder tijdens de zwangerschap of van het kind zelf tijdens het eerste levensjaar verhoogt de vatbaarheid voor gordelroos tijdens de kindertijd.

Constitutioneel eczeem

De meest kenmerkende verschijnselen van constitutioneel of atopisch eczeem zijn roodheid, schilfering van de huid en hevige jeuk. Een studie van Schober et al., gepubliceerd in 2026 in de Journal der Deutchen Dermatologischen Gesellschaft, liet een significante relatie zien tussen atopische eczeem en het optreden van gordelroos. De toename van het aantal patiënten met gordelroos was 28%. Het verband was onafhankelijk van het gebruik van corticosteroïden. Deze bevinding is van belang om aan patiënten met constitutioneel eczeem, ook jonger dan 60 jaar, een gordelroosvaccin te adviseren.

Darmontsteking

Patiënten met darmontstekingen (inflammatoire darmziekten) hebben een tweemaal grotere kans op gordelroos ongeacht of zij immuun onderdrukkende geneesmiddelen gebruiken. De patiënten hadden in een studie van Caldera et al., gepubliceerd in 2025 in Clinical Gastroenterology and Hepatology, een grotere kans (15.5% vs 12.5%; P < .0001) op complicaties, zoals pijn na gordelroos.

Diabetes mellitus

In een studie van Huang et al., gepubliceerd in 2022 in The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, hadden patiënten met diabetes mellitus een grotere kans op gordelroos (pooled relatief risico [RR]: 1.38; 95% CI, 1.21-1.57) vergeleken met de algemene populatie.

Verpleeghuisbewoners

In een cohortstudie in Amerika van McCallister et al. werden bewoners van een veteranen verpleeghuis gedurende een aantal jaar beoordeeld op het optreden van gordelroos. Ongeveer 60% had een gordelroosvaccin gehad. Mensen die kort voor de opname in het verpleeghuis gordelroos hadden gekregen werden uitgesloten van de studie. Gordelroos trad op bij 2,1% binnen een periode van 2 jaar. Gordelroos kwam het vaakste voor (4,1%) bij mensen die in het verleden een gordelroos infectie hadden doorgemaakt. Conclusie: verpleeghuisbewoners vormen een risicogroep voor het krijgen van gordelroos en vooral mensen die in het verleden gordelroos hebben doorgemaakt